Πότε να πάω το παιδί σε παιδοψυχολόγο: Τα 8 σημάδια
«Φάση είναι, θα του περάσει.»
Το έχεις ακούσει από τη γιαγιά, από τη φίλη σου, ίσως και από τον παιδίατρο. Το έχεις πει και εσύ στον εαυτό σου, για να ησυχάσεις.
Και τις περισσότερες φορές είναι αλήθεια. Τα παιδιά περνούν φάσεις. Μεγαλώνουν, δοκιμάζουν, αλλάζουν.
Υπάρχουν όμως και φορές που κάτι μέσα σου επιμένει. Μια μικρή φωνή που ρωτάει: «Κι αν δεν είναι φάση;»
Σε αυτό το άρθρο θα δεις πότε να πας το παιδί σε παιδοψυχολόγο και πότε όχι. Χωρίς πανικό, χωρίς ενοχές και με συγκεκριμένα σημάδια που μπορείς να ελέγξεις μόνος σου.
Η σύντομη απάντηση: Αξίζει να μιλήσεις με παιδοψυχολόγο όταν μια αλλαγή στη συμπεριφορά του παιδιού κρατάει πάνω από λίγες εβδομάδες, είναι έντονη και επηρεάζει την καθημερινότητά του στο σπίτι, στο σχολείο ή με τους φίλους του. Δεν χρειάζεται να είσαι σίγουρος ότι «υπάρχει πρόβλημα» για να ρωτήσεις.
Φάση ή κάτι παραπάνω; Οι 3 ερωτήσεις που ξεκαθαρίζουν το τοπίο
Πριν δεις τα σημάδια, κράτα αυτές τις τρεις ερωτήσεις. Είναι ο πιο απλός τρόπος να ξεχωρίσεις μια φάση από κάτι που θέλει προσοχή.
- Πόσο κρατάει; Μια δύσκολη εβδομάδα είναι φυσιολογική. Κάτι που συνεχίζεται για πολλές εβδομάδες χωρίς να υποχωρεί, θέλει δεύτερη ματιά.
- Πόσο έντονο είναι; Όλα τα παιδιά θυμώνουν. Δεν είναι όμως το ίδιο ένα ξέσπασμα την εβδομάδα με πέντε την ημέρα.
- Πόσο το εμποδίζει; Αν το παιδί συνεχίζει να παίζει, να κοιμάται, να πηγαίνει σχολείο και να έχει φίλους, μάλλον τα πάει καλά. Αν κάτι από αυτά έχει σταματήσει, αυτό μετράει.
Όταν και οι τρεις απαντήσεις σε ανησυχούν, δεν μιλάμε πια για φάση.
Πότε να πάω το παιδί σε παιδοψυχολόγο: τα 8 σημάδια
1. Άλλαξε απότομα και δεν ξαναγύρισε
Ένα κοινωνικό παιδί που κλείνεται στο δωμάτιό του. Ένα ήρεμο παιδί που ξαφνικά εκρήγνυται για το παραμικρό. Ένα παιδί που γελούσε και τώρα δείχνει σβησμένο.
Η απότομη αλλαγή που μένει είναι από τα πιο καθαρά σημάδια. Εσύ ξέρεις το παιδί σου καλύτερα από όλους. Αν νιώθεις ότι «δεν είναι ο εαυτός του», εμπιστεύσου το.
2. Γύρισε πίσω σε κάτι που είχε ξεπεράσει
Βρέχει ξανά το κρεβάτι του ενώ είχε σταματήσει. Μιλάει μωρουδίστικα. Δεν θέλει να μείνει ούτε λεπτό μακριά σου, ενώ πριν δεν είχε θέμα.
Αυτό λέγεται παλινδρόμηση (το παιδί επιστρέφει σε συμπεριφορές μικρότερης ηλικίας). Συχνά εμφανίζεται μετά από κάποια αλλαγή, όπως ένα καινούριο αδερφάκι. Όταν όμως κρατάει, το παιδί σού δείχνει ότι κάτι το ζορίζει.
3. Έχει πόνους που ο γιατρός δεν εξηγεί
Πονάει η κοιλιά του κάθε πρωί πριν το σχολείο. Έχει πονοκεφάλους. Κάνει εμετό πριν από κάθε γιορτή ή αγώνα.
Πρώτα πηγαίνεις στον παιδίατρο, πάντα. Αν οι εξετάσεις είναι καθαρές και οι πόνοι συνεχίζονται, το σώμα του παιδιού μπορεί να λέει αυτό που το ίδιο δεν ξέρει ακόμα να πει με λόγια.
4. Ο ύπνος του έχει αλλάξει
Δεν μπορεί να αποκοιμηθεί. Ξυπνάει πολλές φορές. Βλέπει εφιάλτες συχνά. Ή, αντίθετα, κοιμάται πολύ περισσότερο από πριν.
Ο ύπνος είναι από τα πρώτα πράγματα που επηρεάζονται όταν ένα παιδί έχει άγχος. Αν αναγνωρίζεις κι άλλα τέτοια σημάδια, δες τον οδηγό μας για το πώς καταλαβαίνεις αν το παιδί σου είναι αγχωμένο.
5. Δεν θέλει να πάει σχολείο
Όχι το συνηθισμένο «βαριέμαι». Μιλάμε για κλάμα κάθε πρωί, για άρνηση να μπει στην τάξη, για παρακάλια να μείνει σπίτι.
Η επίμονη άρνηση για το σχολείο σχεδόν πάντα έχει λόγο. Μπορεί να είναι άγχος, μια δυσκολία με τα μαθήματα ή κάτι που συμβαίνει με τα άλλα παιδιά. Αν υποψιάζεσαι το τελευταίο, διάβασε για τα σημάδια του bullying.
6. Ο θυμός του έχει ξεφύγει
Χτυπάει, σπάει πράγματα, βρίζει, δαγκώνει. Και αυτό συμβαίνει συχνά, όχι μόνο όταν είναι κουρασμένο ή πεινασμένο.
Ο θυμός στα παιδιά πολύ συχνά κρύβει κάτι άλλο από κάτω: φόβο, λύπη, ζήλια, αίσθημα αδικίας. Το παιδί δεν έχει ακόμα τις λέξεις, οπότε μιλάει με το σώμα του.
7. Έχει φόβους που το περιορίζουν
Όλα τα παιδιά φοβούνται κάτι. Το σκοτάδι, τα σκυλιά, τις βροντές.
Το ερώτημα είναι αν ο φόβος το εμποδίζει να ζήσει. Αν δεν πηγαίνει σε πάρτι, αν δεν κοιμάται χωρίς εσένα, αν αρνείται να μπει στο αυτοκίνητο, τότε ο φόβος έχει πάρει περισσότερο χώρο απ’ όσο του αναλογεί.
8. Πέρασε κάτι μεγάλο και δεν μιλάει γι’ αυτό
Ένα διαζύγιο, μια απώλεια, μια μετακόμιση, μια σοβαρή αρρώστια στην οικογένεια.
Μερικά παιδιά αντιδρούν θορυβωδώς. Άλλα γίνονται «υπερβολικά καλά» και ήσυχα. Το ήσυχο παιδί δεν σημαίνει πάντα παιδί που τα έχει βρει με αυτό που έγινε.
Αν περνάτε χωρισμό, θα σε βοηθήσει ο οδηγός μας για το διαζύγιο και το παιδί.
Αν το παιδί σου λέει ότι θέλει να πεθάνει ή να κάνει κακό στον εαυτό του, μην το προσπεράσεις ως «υπερβολή». Ζήτα βοήθεια την ίδια μέρα από ειδικό ή κάλεσε τη Γραμμή SOS 1056.
«Μήπως φταίω εγώ;» Η σκέψη που κρατάει τους γονείς πίσω
Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν η επίσκεψη σε παιδοψυχολόγο σημαίνει ότι απέτυχαν. Είναι ίσως ο πιο συχνός λόγος που αναβάλλουν.
Δεν σημαίνει αυτό.
Όταν το παιδί σου έχει πυρετό, το πηγαίνεις στον παιδίατρο χωρίς να νιώθεις κακός γονιός. Το ίδιο ισχύει κι εδώ. Ζητάς τη γνώμη κάποιου που έχει δει πολλά παιδιά και ξέρει τι είναι αναμενόμενο σε κάθε ηλικία.
Ένας δεύτερος φόβος που ακούγεται συχνά: «Θα του βάλουν ταμπέλα». Ο στόχος της παιδοψυχολογίας δεν είναι να κολλήσει μια ετικέτα στο παιδί. Είναι να καταλάβουμε τι προσπαθεί να πει με τη συμπεριφορά του και τι χρειάζεται από τους μεγάλους γύρω του.
Και κάτι ακόμα. Το να ζητήσεις βοήθεια νωρίς είναι συνήθως πιο εύκολο και για το παιδί και για εσένα, από το να περιμένεις να μεγαλώσει η δυσκολία.
Τι γίνεται στην πρώτη επίσκεψη σε παιδοψυχολόγο
Το άγνωστο φοβίζει. Γι’ αυτό αξίζει να ξέρεις τι να περιμένεις.
- Συνήθως η αρχή γίνεται με τους γονείς. Λες τι σε ανησυχεί, από πότε ξεκίνησε, τι έχεις δοκιμάσει. Ο ειδικός σε ρωτάει για την καθημερινότητα του παιδιού, το σχολείο, την οικογένεια.
- Με το παιδί η δουλειά γίνεται με τον δικό του τρόπο. Τα μικρά παιδιά δεν κάθονται να «μιλήσουν για τα προβλήματά τους». Εκφράζονται με το παιχνίδι, τη ζωγραφιά, τις ιστορίες. Έτσι δουλεύει και ο παιδοψυχολόγος.
- Δεν βγαίνει συμπέρασμα σε μία συνάντηση. Χρειάζεται χρόνος για να γνωριστούν και για να νιώσει το παιδί ασφάλεια.
- Εσύ μένεις μέσα στη διαδικασία. Παίρνεις κατευθύνσεις για το τι να κάνεις στο σπίτι. Η αλλαγή δεν γίνεται μόνο μέσα στο γραφείο.
Πώς να το πεις στο παιδί
Απλά και αληθινά. Για παράδειγμα: «Θα πάμε σε έναν άνθρωπο που η δουλειά του είναι να βοηθάει τα παιδιά όταν κάτι τα στενοχωρεί ή τα θυμώνει. Θα παίξετε και θα μιλήσετε.»
Μην το παρουσιάσεις σαν τιμωρία και μην το κρύψεις. Τα παιδιά καταλαβαίνουν όταν κάτι τους κρύβουμε, και αυτό τα αγχώνει περισσότερο.
Και αν το παιδί δεν χρειάζεται παιδοψυχολόγο, αλλά εσύ χρειάζεσαι καθοδήγηση;
Συμβαίνει πολύ συχνά. Το παιδί είναι μια χαρά για την ηλικία του, αλλά εσύ νιώθεις ότι δεν ξέρεις πώς να το χειριστείς. Τα όρια, τα ξεσπάσματα, ο ύπνος, η ζήλια ανάμεσα στα αδέρφια.
Σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεται να έρθει το παιδί. Υπάρχει η συμβουλευτική γονέων, όπου δουλεύεις εσύ με τον ειδικό πάνω σε αυτά που σε δυσκολεύουν. Μπορείς να διαβάσεις περισσότερα στο άρθρο μας για το τι είναι η συμβουλευτική γονέων.
Πολλές φορές, όταν αλλάζει κάτι μικρό στον τρόπο που αντιδρά ο γονιός, αλλάζει και η συμπεριφορά του παιδιού.
Κλείσε μια δωρεάν 15λεπτη γνωριμία. Μας λες τι βλέπεις στο παιδί σου και σου λέμε ειλικρινά αν χρειάζεται κάτι ή αν είναι αναμενόμενο για την ηλικία του.
Παιδοψυχολόγος στη Λάρισα: πώς μπορούμε να βοηθήσουμε
Στο κέντρο μας δουλεύουμε με παιδιά και με γονείς. Ξεκινάμε πάντα ακούγοντας εσένα, γιατί εσύ ζεις με το παιδί κάθε μέρα.
Αν δούμε ότι αυτό που περιγράφεις είναι αναμενόμενο για την ηλικία του, θα σου το πούμε. Δεν θα ξεκινήσουμε κάτι που δεν χρειάζεται.
Δες πώς δουλεύουμε στη σελίδα μας για την παιδοψυχολογία. Αν η δυσκολία αφορά περισσότερο εσένα και όχι το παιδί, υπάρχει και η ατομική ψυχοθεραπεία για γονείς που νιώθουν εξαντλημένοι.
Θέλεις να μαθαίνεις όσα σε αφορούν για την ψυχολογία; – Ακολούθησέ μας εδώ!
Συχνές ερωτήσεις
Από ποια ηλικία μπορεί να πάει ένα παιδί σε παιδοψυχολόγο;
Δεν υπάρχει κατώτατο όριο. Στα πολύ μικρά παιδιά η δουλειά γίνεται κυρίως με τους γονείς. Όσο μεγαλώνει το παιδί, συμμετέχει περισσότερο το ίδιο.
Πώς ξέρω αν είναι φάση ή κάτι σοβαρότερο;
Κοίτα τη διάρκεια, την ένταση και το πόσο επηρεάζει την καθημερινότητά του. Αν κρατάει εβδομάδες, είναι έντονο και το εμποδίζει στο σχολείο, στον ύπνο ή στο παιχνίδι, αξίζει να ρωτήσεις έναν ειδικό.
Τι να κάνω αν το παιδί αρνείται να έρθει;
Μην το πιέσεις. Ξεκίνα εσύ με μια συνάντηση γονέων. Συχνά αρκεί αυτό για να βρεθεί ο τρόπος να έρθει και το παιδί, ή για να αλλάξουν πράγματα στο σπίτι χωρίς να χρειαστεί.
Πρέπει να έρθουν και οι δύο γονείς;
Βοηθάει πολύ όταν γίνεται, γιατί ο καθένας βλέπει το παιδί από άλλη πλευρά. Αν δεν είναι εφικτό, ξεκινάς με όποιον μπορεί.
Παιδοψυχολόγος ή παιδοψυχίατρος;
Ο παιδοψυχίατρος είναι γιατρός και μπορεί να δώσει φάρμακα όταν χρειάζεται. Ο παιδοψυχολόγος δουλεύει με το παιχνίδι και τη συζήτηση, μαζί με το παιδί και τους γονείς. Αν χρειαστεί ιατρική εκτίμηση, ο παιδοψυχολόγος θα σου το πει.
Εμπιστεύσου αυτό που βλέπεις
Αν έφτασες ως εδώ, μάλλον κάτι σε απασχολεί εδώ και καιρό. Αυτή η ανησυχία δεν σε κάνει υπερβολικό γονιό. Σε κάνει γονιό που προσέχει.
Το ερώτημα «πότε να πάω το παιδί σε παιδοψυχολόγο» έχει συνήθως μια απλή απάντηση: όταν η ερώτηση δεν σε αφήνει ήσυχο. Μια κουβέντα με ειδικό θα σου δώσει είτε ένα σχέδιο είτε την ησυχία ότι όλα πάνε καλά. Και τα δύο αξίζουν.
