Το παιδί μου δεν το θέλουν για παρέα: Γιατί το «άσ’ τους» το πληγώνει περισσότερο

Το παιδί μου δεν το θέλουν για παρέα: Τι συμβαίνει στ’ αλήθεια

Γύρισε από το σχολείο και δεν είπε τίποτα.

Άφησε την τσάντα στην πόρτα, πήγε στο δωμάτιό του και έκλεισε. Το βράδυ, την ώρα του ύπνου, σου ψιθύρισε: «Στο διάλειμμα κανείς δεν ήθελε να παίξει μαζί μου».

Και κάτι μέσα σου έσπασε.

Ίσως του είπες «μην τους δίνεις σημασία». Ίσως «πήγαινε εσύ και ρώτα αν μπορείς να παίξεις». Ίσως θύμωσες με τα άλλα παιδιά, με τη δασκάλα ή με τον εαυτό σου. Όλα αυτά είναι φυσιολογικές αντιδράσεις γονιού που πονάει για το παιδί του.

Σε αυτό το άρθρο θα δεις γιατί ένα παιδί μένει έξω από την παρέα, ποια λάθη κάνουμε σχεδόν όλοι όταν προσπαθούμε να το «φτιάξουμε», τι βοηθάει πραγματικά και πότε χρειάζεται να μιλήσεις με παιδοψυχολόγο.

Η σύντομη απάντηση: Όταν το παιδί σου δεν το θέλουν για παρέα, το πρώτο που χρειάζεται δεν είναι συμβουλές για το πώς να κάνει φίλους. Χρειάζεται να νιώσει ότι το ακούς χωρίς να πανικοβληθείς. Μετά μπορείτε να δείτε μαζί τι συμβαίνει: αν είναι μια δύσκολη περίοδος, αν του λείπουν κάποιες κοινωνικές δεξιότητες ή αν κάτι πιο βαθύ το κρατάει μακριά από τα άλλα παιδιά.

Γιατί πονάει τόσο πολύ (και τους δύο σας)

Για ένα παιδί, η παρέα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ο τρόπος που μαθαίνει ποιος είναι. Μέσα στο παιχνίδι δοκιμάζει πώς να διεκδικεί, πώς να χάνει, πώς να τα ξαναβρίσκει μετά από καβγά.

Όταν μένει απ’ έξω, δεν χάνει μόνο ένα παιχνίδι στο διάλειμμα. Αρχίζει να βγάζει συμπεράσματα για τον εαυτό του: «κάτι δεν πάει καλά με μένα», «δεν αξίζω», «είμαι βαρετός».

Και εσύ; Εσύ θυμάσαι. Ίσως θυμάσαι εκείνη την εκδρομή που κανείς δεν κάθισε δίπλα σου. Ίσως όχι. Αλλά κάθε γονιός, βλέποντας το παιδί του να πληγώνεται από άλλα παιδιά, νιώθει μια ανημποριά που δύσκολα περιγράφεται.

Αυτή η ανημποριά είναι που μας κάνει να βιαζόμαστε να λύσουμε το πρόβλημα. Και εκεί ξεκινούν τα λάθη.

Οι 5 πιο συνηθισμένοι λόγοι που ένα παιδί μένει εκτός παρέας

Δεν υπάρχει μία αιτία. Συνήθως είναι ένας συνδυασμός. Αυτοί είναι οι λόγοι που βλέπουμε πιο συχνά:

1. Είναι ντροπαλό ή αργεί να «ζεσταθεί»

Κάποια παιδιά χρειάζονται χρόνο. Στέκονται στην άκρη, παρατηρούν, και μέχρι να αποφασίσουν να μπουν, το παιχνίδι έχει ήδη στηθεί χωρίς αυτά. Δεν είναι ότι δεν τα θέλουν. Είναι ότι δεν βρήκαν τη στιγμή.

2. Δεν έχει μάθει ακόμα τους «άγραφους κανόνες» της παρέας

Πώς μπαίνεις σε ένα παιχνίδι που έχει ήδη αρχίσει. Πότε περιμένεις τη σειρά σου. Πώς χάνεις χωρίς να κλάψεις ή να τα παρατήσεις. Αυτά δεν τα ξέρει κανένα παιδί από γεννησιμιού. Μαθαίνονται, και κάποια παιδιά χρειάζονται περισσότερη βοήθεια για να τα μάθουν.

3. Τα συναισθήματά του «ξεχειλίζουν»

Ένα παιδί που θυμώνει γρήγορα, που σπρώχνει όταν χάνει ή που θέλει πάντα να κάνει κουμάντο, συχνά βρίσκεται μόνο του. Τα άλλα παιδιά δεν το απορρίπτουν επειδή είναι «κακό». Απλώς δεν ξέρουν πώς να το διαχειριστούν. Αν το παιδί σου ξεσπάει σωματικά, διάβασε και το άρθρο μας για το τι κάνεις όταν το παιδί σου χτυπάει τα άλλα παιδιά.

4. Είναι «διαφορετικό» με κάποιον τρόπο

Άλλα ενδιαφέροντα, άλλη προφορά, ήρθε καινούργιο στο σχολείο, φοράει γυαλιά, είναι πιο ψηλό ή πιο κοντό. Τα παιδιά σχηματίζουν ομάδες γύρω από ό,τι τους μοιάζει. Δεν είναι δίκαιο, αλλά είναι συχνό.

5. Περνάει κάτι που δεν σου έχει πει

Μια αλλαγή στο σπίτι, ένας χωρισμός, ένα καινούργιο αδερφάκι, μια απώλεια. Όταν ένα παιδί έχει «γεμάτο» μέσα του, δεν του περισσεύει ενέργεια για να διεκδικήσει τη θέση του στην παρέα. Γίνεται πιο ήσυχο, πιο ευερέθιστο ή πιο απόμακρο.

Αποκλεισμός ή bullying; Η διαφορά μετράει

Δεν είναι όλα ίδια. Το να μην καλούν το παιδί σου σε ένα παιχνίδι είναι άλλο από το να το κοροϊδεύουν κάθε μέρα.

Αν υποψιάζεσαι ότι το παιδί σου δέχεται εκφοβισμό, διάβασε το άρθρο μας για το τι είναι το bullying και ποια είναι τα σημάδια.

Τα λάθη που κάνουμε σχεδόν όλοι (με την καλύτερη πρόθεση)

Κανείς δεν σου έμαθε τι λες σε ένα παιδί που γυρίζει πληγωμένο. Γι’ αυτό καταλήγουμε σε φράσεις που ακούσαμε κι εμείς μικροί.

• «Άσ’ τους, δεν αξίζουν.» Θέλεις να το προστατέψεις, αλλά το παιδί ακούει «αυτό που νιώθεις δεν είναι σημαντικό». Και εκείνο θέλει αυτούς τους φίλους.
• «Πήγαινε εσύ και ρώτα αν μπορείς να παίξεις.» Ακούγεται λογικό. Για ένα ντροπαλό παιδί όμως είναι σαν να του ζητάς να ανέβει σε σκηνή χωρίς πρόβα.
• Να πάρεις τηλέφωνο τους γονείς των άλλων παιδιών την ίδια μέρα. Η παρέμβαση με θυμό συνήθως κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα για το παιδί σου μέσα στην τάξη.
• Να το ρωτάς κάθε μέρα «σε έπαιξαν σήμερα;». Το παιδί καταλαβαίνει ότι ανησυχείς και αρχίζει να σου κρύβει πράγματα για να μη σε στενοχωρήσει.
• Να του γεμίσεις το πρόγραμμα με δραστηριότητες «για να κάνει φίλους». Χωρίς τις δεξιότητες, το ίδιο σενάριο απλώς αλλάζει χώρο.

Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν φταίνε εκείνοι. Όχι. Αλλά ο τρόπος που αντιδράς μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά.

Τι κάνεις αντί γι’ αυτό: 6 πράγματα που βοηθούν

1. Άκου πρώτα, λύσεις μετά

Όταν σου το πει, κατέβα στο ύψος του και πες κάτι απλό: «Αυτό πρέπει να σε στενοχώρησε πολύ». Τίποτα άλλο για λίγο. Αν νιώσει ότι το καταλαβαίνεις, θα σου πει περισσότερα. Αν βιαστείς με συμβουλές, θα κλείσει.

2. Μάθε τι ακριβώς έγινε

Με ήρεμες ερωτήσεις, χωρίς ανάκριση. «Τι παίζανε;» «Εσύ τι έκανες τότε;» «Υπήρχε κάποιο παιδί που κάθισε κοντά σου;» Συχνά από εκεί φαίνεται αν το παιδί δυσκολεύεται να μπει σε ένα παιχνίδι ή αν κάποιοι το αποκλείουν σκόπιμα.

3. Ένας φίλος φτάνει για αρχή

Δεν χρειάζεται να γίνει το πιο δημοφιλές παιδί της τάξης. Ένας καλός φίλος αλλάζει όλη την εικόνα. Ρώτα ποιο παιδί του φαίνεται συμπαθητικό και κάλεσε μόνο αυτό σπίτι για παιχνίδι. Ένα παιδί, σε γνώριμο χώρο, για λίγη ώρα. Είναι πολύ πιο εύκολο από μια ολόκληρη τάξη.

4. Κάντε πρόβα στο σπίτι

Με κούκλες, με παιχνίδι ρόλων, με αστεία. «Ας πούμε ότι εγώ παίζω κυνηγητό και εσύ θες να μπεις. Τι μπορείς να πεις;» Τα παιδιά μαθαίνουν τις κοινωνικές δεξιότητες όπως μαθαίνουν ποδήλατο: με επανάληψη, σε ασφαλές περιβάλλον, πριν το δοκιμάσουν «στον δρόμο».

5. Μίλα με τη δασκάλα, όχι για να κατηγορήσεις

Ζήτησε να σου πει τι βλέπει εκείνη στο διάλειμμα. Οι εκπαιδευτικοί συχνά παρατηρούν πράγματα που το παιδί δεν λέει στο σπίτι. Και μπορούν να βοηθήσουν διακριτικά, για παράδειγμα με ομαδικές εργασίες που φέρνουν κοντά συγκεκριμένα παιδιά.

6. Δυνάμωσε αυτό που ήδη είναι

Ένα παιδί που νιώθει ικανό σε κάτι, έστω σε ένα χόμπι, έχει πιο γερά πόδια για να αντέξει μια απόρριψη. Ψάξτε μαζί κάτι που του αρέσει πραγματικά, όχι κάτι που «πρέπει».

Αν το παιδί σου δείχνει να έχει χάσει την πίστη στον εαυτό του, ρίξε μια ματιά στο άρθρο μας για τα σημάδια χαμηλής αυτοεκτίμησης στο παιδί.

Γιατί οι ομάδες κοινωνικών δεξιοτήτων κάνουν τόση διαφορά

Τα παιδιά δεν μαθαίνουν να κάνουν φίλους διαβάζοντας οδηγίες. Μαθαίνουν μέσα σε μια παρέα. Το πρόβλημα είναι ότι η τάξη και η αυλή δεν είναι ασφαλής χώρος για εξάσκηση: εκεί κάθε λάθος έχει κόστος.

Μια μικρή ομάδα παιδιών με παιδοψυχολόγο είναι ακριβώς αυτός ο ασφαλής χώρος. Τα παιδιά παίζουν, δοκιμάζουν, μπερδεύονται, τα ξαναβρίσκουν. Μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τι νιώθουν, να περιμένουν τη σειρά τους, να λένε «θέλω κι εγώ», να χάνουν χωρίς να καταρρέουν. Και, κυρίως, ζουν την εμπειρία ότι κάποιοι τα θέλουν στην παρέα τους.

Ένα κοινό θέμα που παρατηρείται σε αυτές τις ομάδες είναι πόσο γρήγορα αλλάζει η στάση ενός παιδιού όταν νιώσει ότι ανήκει κάπου. Αυτή η αίσθηση το ακολουθεί και στο σχολείο.

Στο κέντρο μας λειτουργούν βιωματικές ομάδες κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων για παιδιά 3–5 και 5–8 ετών, με συντονισμό από παιδοψυχολόγο.

Θέλεις να μαθαίνεις όσα σε αφορούν για την ψυχολογία; – Ακολούθησέ μας εδώ!

Πότε χρειάζεται να μιλήσεις με παιδοψυχολόγο

Τις περισσότερες φορές, με λίγη υπομονή και τα βήματα που είδες, τα πράγματα βελτιώνονται. Αξίζει όμως να ζητήσεις βοήθεια όταν:

• Το παιδί μένει μόνο του για πολλές εβδομάδες και τίποτα δεν αλλάζει.
• Δεν θέλει να πάει σχολείο ή παραπονιέται συχνά για πονόκοιλο ή πονοκέφαλο το πρωί.
• Λέει πράγματα όπως «κανείς δεν με θέλει», «είμαι χαζός», «καλύτερα να μην υπήρχα».
• Έχει χάσει το ενδιαφέρον για πράγματα που αγαπούσε.
• Αντιδρά με πολύ θυμό ή με κλάματα που δεν σταματούν.
• Εσύ έχεις εξαντληθεί και δεν ξέρεις τι άλλο να δοκιμάσεις.

Αν το παιδί μιλάει για θάνατο ή για να κάνει κακό στον εαυτό του, μη περιμένεις. Μίλα άμεσα με τον παιδίατρο ή με παιδοψυχίατρο.

Δεν είσαι σίγουρος αν είναι «φάση» ή κάτι παραπάνω; Δες τα σημάδια στο άρθρο μας πότε να πας το παιδί σε παιδοψυχολόγο.

Στη παιδοψυχολογία δουλεύουμε με το παιδί μέσα από το παιχνίδι και τη δημιουργική έκφραση, γιατί έτσι μιλάνε τα παιδιά. Και παράλληλα με εσένα, μέσα από τη συμβουλευτική γονέων, ώστε να ξέρεις τι να λες και τι να κάνεις στο σπίτι.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι φυσιολογικό ένα παιδί να μην έχει φίλους;

Περιόδους με λιγότερους φίλους περνάνε τα περισσότερα παιδιά, ειδικά μετά από αλλαγή σχολείου ή τάξης. Αν όμως κρατάει καιρό και το παιδί υποφέρει, δεν είναι κάτι που απλώς περιμένεις να περάσει.

Πρέπει να μιλήσω στους γονείς των άλλων παιδιών;

Καλύτερα ξεκίνα από τη δασκάλα. Αν μιλήσεις με άλλους γονείς, κάν’ το ήρεμα, χωρίς κατηγορίες, ζητώντας τη βοήθειά τους και όχι τιμωρία για τα παιδιά τους.

Μήπως φταίει ότι είναι μοναχοπαίδι;

Όχι από μόνο του. Πολλά μοναχοπαίδια είναι πολύ κοινωνικά. Μετράει περισσότερο πόσες ευκαιρίες για παιχνίδι με άλλα παιδιά είχε και πώς το βοήθησαν οι μεγάλοι να τις αξιοποιήσει.

Από ποια ηλικία μπορεί ένα παιδί να μπει σε ομάδα κοινωνικών δεξιοτήτων;

Από την προσχολική ηλικία. Στο κέντρο μας οι ομάδες ξεκινούν από τα 3 ετών, με δραστηριότητες προσαρμοσμένες στην ηλικία.

Πόσο γρήγορα θα δω αλλαγή;

Εξαρτάται από το παιδί και από το τι κρύβεται πίσω από τη δυσκολία. Συχνά οι γονείς βλέπουν πρώτα μικρές αλλαγές: ένα παιδί που μιλάει πιο ελεύθερα για το σχολείο ή που αναφέρει για πρώτη φορά το όνομα ενός συμμαθητή.

Και κάτι τελευταίο

Το παιδί σου δεν χρειάζεται να γίνει κάποιος άλλος για να το θέλουν οι άλλοι. Χρειάζεται εργαλεία για να δείξει αυτό που ήδη είναι.

Κι εσύ δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις όλα μόνος σου.

Κλείσε μια δωρεάν 15λεπτη γνωριμία με το Κέντρο Ψυχοθεραπείας Healthcure. Μας λες τι βλέπεις στο παιδί σου και βλέπουμε μαζί αν του ταιριάζει ατομική δουλειά, ομάδα κοινωνικών δεξιοτήτων ή συμβουλευτική για εσένα. Θα μας βρεις στην Παναγούλη 10, στο κέντρο της Λάρισας, και online. Επικοινώνησε μαζί μας εδώ.

Περισσότερα άρθρα για γονείς και παιδιά θα βρεις στο blog μας.